حتما شما هم انبوه آگهی های دوره های آموزشی و تبلیغات مختلف برای تشویق اشخاص به خرید و فروش و...را نه فقط در اینترنت بلکه در معابر عمومی دیده اید و گاها از تلاش شرکت ها برای دریافت مجوزهای قانونی شنیده اید. یک روز فنی و حرفه ای و کلاس های آزاد دانشگاه ها ، روز دیگر جزیزه کیش و فلان مرجع و شورای من درآوردی. بله آشفته بازار فارکس در ایران یک روز کاملا معتبر جلوه داده می شود و روز دیگر یک هفته نامه زرد ، کل ماهیتش را زیر سوال می برد و همه ما، فعالین بازار را کلاه بردار و شیاد می خواند، بی آنکه آب از آب تکان بخورد... واقعیت این است که هنوز فارکس در ایران فاقد هر گونه متولی قانونی است و به همین بهانه سراغ مدیر عامل نهاد نو پایی به نام شرکت فرابورس ایران رفتیم تا گفتگویی صریح درباره بازار فارکس با ایشان داشته باشیم. مصطفی امید قائمی که پیش از این مدیر بازار و بازرسی سازمان کارگزاران، مدیر عامل چند شرکت سرمایه گذاری، رئیس هیئت مدیره بورس و عضو هیئت موسس بورس کالا، بورس اوراق بهادار و کانون نهادهای مالی بوده است از مهر ماه 1388 با آغاز فعالیت شرکت فرابورس ایران، عهده دار مدیریت بازار OTC در ایران شده است. به جاست که از روابط عمومی شرکت فرابورس ایران، آقای آشتیانی، خانم عاشوری و البته همراهان همیشگی TradingAge، گروه طراحان گردونه تشکر ویژه ای داشته باشیم، که برگزاری این مصاحبه با تلاش های ایشان میسر گردید.

علی کربلایی

TradingAge: آقای امید قائمی هدف از تشکیل فرابورس چه بوده است؟

یکی از اهدافی که در فرابورس داریم، فعالیت در زمینه پذیره نویسی، ایجاد بازار برای سهام شرکت هایی که نمی توانند که در بورس حاضر باشند و معاملات دست دوم اوراق مشارکت و گواهی سپرده های بانکی است.

TradingAge: یعنی شما فقط متمرکز اوراق بهادار هستید؟

بله ما فقط متمکز بورس اوراق بهادار هستیم

TradingAge: یکی از زمینه های بسیار مناسب برای فعالیت بازارهای فرابورسی، بخش کالاست چرا که شرایط استانداردی که در بورس ها وجود دارد شرایط را برای معامله بسیار سخت می کند و همانطور که می دانید این مسئله بوضوح در بورس کالای کشاورزی خودمان نیز خودنمائی کرد.

در این زمنیه به ما پیشنهاداتی شده که در زمینه قراردادهای آتی بورس کالای کشاورزی فعالیت کنیم، اما متصدی این مسئله بورس کالاست و برای فعالیت بازار OTC هم در این زمینه سازمان بورس باید به ما اجازه فعالیت را بدهد

TradingAge: از سال 87 که تصمیم برتشکیل فرابورس گرفته شده، ظاهرا خط مشی مشخص و نقش واضحی برای آن تعریف نشده و همانطور که در اخبار و مطالبی که در آن زمان منتشر شد، بسیاری از مسائل راهبردی به عهده مدیر عامل فرابورس گذاشته شده، با این اوصاف اگر فرابورس بخواهد در بخش دیگری به غیر از اوراق بهادار فعالیت کند، چه شخص یا سازمانی باید در این خصوص تصمیم گیری نماید؟

سازمان فعلا دیدگاهش این هست که در فرابورس فقط اوراق بهادار عرضه شود و فعلا مد نظر اوراق مشارکت، گواهی سپرده و اوراق بهادار غیر از سهام فعلا هدف اصلی فرابورس محسوب می شود و من پیگیر این قضیه هستم و اینکه این اوراق توسط ما صادر بشوند یا بانک ها مسئله ای است که در تدارک ساز و کار آن ها هستیم، انشاله درصدد هستیم که کلیه اوراق بهادار ریالی از قبیل اوراق مشارکت، گواهی سپرده و سایر اوراقی که انشاله در آینده صادر خواهد شد، همگی وارد فرابورس بشوند و اصولا بازار ابزارهایی با درآمد ثابت در آئین نامه دستورالعمل پذریش ما پیش بینی شده است. در این زمینه ما مقدمات را فرهم کردیم و اوراق گواهی سپرده بانک های کشاورزی و اقتصاد نوین بعنوان اولین نمونه مورد معامله قرار گرفتند و جالب است بدانید که اوراق سپرده اقتصاد نوین اولین نمونه ای اوراق بی نامی بودند که در فرابورس از طریق سیستم قبض و اقباض بصورت با نام مورد معامله قرار گرفتند و نکته دیگر اینکه قسمت عمده گواهی سپرده بانک کشاورزی را سرمایه گذار خارجی خرید. به لحاظ محدودیتی که قانون قبلی خریدار خارجی داشت بیشتر سرمایه گذاران خارجی مایل هستند اوراق مشارکت داخل بورس را بخرند.

TradingAge: فرابورس ظرف شش ماهی که آغاز به فعالیت نموده دویست میلیارد تومان گردش مالی داشته است، شما پتانسیل فرابورس را اگر بخواهد فقط متمرکز اوراق بهادار باشد را چگونه می بینید؟

به نظر می آید که این پتاسنیل زیاد هست و امکانش هم وجود دارد. در این زمینه باید پلت فرم های ما با پلت فرم های بانک ها بهم متصل شوند و برای مردمی که می خواهند اوراق مشارکت را چه در بورس  و چه در فرابورس معامله کنند، این مسئله مانوس تر بشود. خرید اوراق مشارکت در فرابورس مزیت های بیشتری نسبت به سیستم بانکی دارد، اولا هرگونه درآمدش از مالیات معاف خواهد بود، البته سود خود اوراق در سیستم بانکی از مالیات معاف هست اما سود ناشی از افزایش قیمت بیست و پنج درصد مالیات دارد، که این مالیات و مالیات نقل و انتقال در فرابورس اخذ نمی شود. ضمن اینکه اوراق مشارکت در فرابورس صادر می شود با نام هستند و این مسئله باعث می شود که گم شدن آن هیچ مشکلی برای دارنده آن ایجاد نکند و به ارث رسیدنش خیلی ساده تر باشد و اطلاعاتش نیز کاملا مشخص است. نکته دیگر این که خریدار، هر ماه بایستی کوپن اوراق مشارکت خریداری شده را به شعبه بانکی که اوراق از آن خریداری شده تحویل دهد تا سود آن به حسابش واریز شود. در حالی که در فرابورس شرکت سپرده گذاری مرکزی هرماه اتوماتیک وار سود را به حساب دارنده اوراق واریز می کند.

TradingAge: آیا در چارچوب فرابورس دامنه عملیات بانک ها از جهت خرید یا فروش این اوراق ، محدود خواهد شد؟

خیر هیچ مشکلی ندارد، مزیت دیگری هم که در فرابورس وجود دارد این است که اوراق مشارکت یا گواهی سپرده ای که در بانک صادر می شود فقط در همان شعبه یا در همان بانک قابل وثیقه گذاری یا ترهین است. اما اوراق مشارکتی که در فرابورس پذریش بشود، در تمام سازمان ها و بانک ها قابل ترهین است

TradingAge: فکر می کنید چنین سیستمی تا چه حد می تواند  به معاملات فرابورس رونق بیاورد؟

اگر چند نمونه اوراق در فرابورس منتشر بشود و بازخورد مثبتی داشته باشد، می تواند رونق زیادی ایجاد کند. چون این بازار می تواند خیلی بزرگ باشد و امکانات زیادی را می تواند به خود جذب کند.

TradingAge: متاسفانه تاکنون بازار سهام ما قربانی خصوصی سازی و اجرای اصل 44 بوده و به نظر می رسد که هدف اصلی که انتقال منابع سرمایه ای به بنگاه های خصوصی است دچار غفلت شده. آیا سیاست فرابورس هم مانند بورس اوراق بهادار خواهد بود؟ یعنی فقط متمرکز خصوصی سازی خواهد بود؟

 ببینید چون دو سه سال است که هم و غم کشور خصوصی سازی و هدفمند کردن یارانه هاست، سهام های دولتی بازیگر عمده بورس بوده اند، در چه چنین شرایطی بخش خصوصی اقتصاد نمی تواند در بورس با دولت رقابت کند و سرمایه لازم را جذب نماید. اما ما  در فرابورس هم نگاهمان به اجرای اصل 44 (خصوصی سازی) است و هم بخش خصوصی . به طور مثال تا الان از 6 شرکتی که در هیئت پذیریش مطرح شده و در فرابورس پذیرش شده اند 4 شرکت متعلق به بخش خصوصی هستند.

TradingAge: این شش شرکت چه شرکت هایی هستند؟

شرکت بیمه دی، لیزینگ ایرانیان، روزان فن آور (قطعات خودرو)، شرکت نور ویژه، شرکت کویر تایر، مرجان کار (قطعات خودرو)

TradingAge: پس از بروز بحران های مالی اخیر تمایل زیادی در دنیا وجود دارد که تقاضای سفته بازی را از بورس ها به بازارهای OTC انتقال دهند، شما فکر می کنید بازار فرابورس ما...

در آئین نامه ما در این خصوص صحبت شده و طبعتا سرمایه گذاران OTC سرمایه گذاران حرفه ای تری هستند چرا که ریسک بیشتری را برای دست یابی به بازده بیشتر قبول می نمایند و معمولا سرمایه بیشتری هم در اختیار دارند. در این خصوص هم ما و هم سازمان روی این موضوع دقت داشته ایم. به همین جهت اگر توجه کنید می بیند که ما برای تعیین قیمت، قانون 5 درصد حجم مبنا را داریم در صورتی که بورس محدودیت های بیشتری را دارد و این مسئله می تواند برای جذب اشخاص حرفه ای تر که قدرت تحلیل گری بالاتری دارند مفید باشد

TradingAge: بازار سهام ما از اواسط 83 وارد افت شده و تاکنون هم ادامه داشته، معاملات فرابورس هم بنا به گفته های شما بصورت سایه ای از بازار سهام دنبال خواهد شد، وضعیت بورس کالا هم که هنوز قابل توجه نیست، در حالی که تقاضا و سرمایه بسیار بالایی در خصوص معاملات سکه طلا، فارکس ( هم بصورت مبادله فیزیکی ارزها و هم بصورت معاملات آنلاین) و حتی مسکن وجود دارد، اگر قرار نیست در فرابورس به این بازارها توجه شود پس در خصوص این بازارها که اتفاقا حجم بالایی هم دارند، چه می بایست کرد؟

در خصوص اینکه سفته بازی در برخی بازارها مثل مسکن می تواند مشکلاتی را برای مردم ایجاد کند، دولت می بایست دخالت کند و بازارها را کنترل نماید(!!!). به طوری که منابع (سرمایه) به سمت بازارهای مالی حرکت کند. ضمن اینکه می توان در خصوص این بازارها اوراقی بهاداری تعریف نمود و آن ها را در بورس مورد مبادله قرار داد. ما هم در فرابورس در خصوص بخش مسکن دو گزینه پیشنهادی داریم: یکی، اوراق حق تقدم تسهیلات مسکن هست و دیگری اوراق مسکن نوسازان هست که انشااله اگر بتوانیم می خواهیم آن را بصورت بسته های فروش نسیه عرضه کنیم و دولت با در دست داشتن چنین ابزاری در زمان های بروز نوسانات غیر عادی در بازار مسکن می تواند با عرضه اوراق مذکور در فرابورس عرضه  و قیمت را کنترل نمایند. در کل ما در تلاش هستیم در بخش های مسکن، طلا و اوراق مشارکت بانکی، به نوعی اوراق بهادار قابل معامله در بازارایجاد کنیم که هم کنترل دولت بر بازارهای بیشتر شود(!!!) و هم شفافیت در این بازارها افزایش یابد.

TradingAge: متولی این کار شما خواهید بود یا سازمان؟

ما و سازمان با هم، طبیعتا ما هر ابزارمالی جدیدی را که بخواهیم عرضه کنیم، ابتدا می بایست به شورای بورس مراجعه کنیم و مجوز آن را دریافت نمائیم. در خصوص دو موردی هم که عرض کردم، مجوز حق تقدم تسهیلات مسکن را از شورا گرفته ایم و دیگری (مسکن نوسازان) در دست بررسی است.

TradingAge: یعنی فرابورس مستقلا نمی تواند تصمیمی بگیرد؟

فرابورس پیشنهاد دهنده است، تصمیم گیرنده نهائی سازمان است.

TradingAge: شورا یا سازمان؟

شورا، ضمن اینکه تصمیم گیرنده اجرائی آن هم مهم است چرا که وقتی اوراق آماده هم باشد نیاز به یک ناشری هم دارد که می بایست آن را هم پیدا کنیم

TradingAge: شما در خصوص بازار مسکن گفتید و اشارتی هم به طلا داشتید اما در مورد ارز ظاهرا برنامه ای ندارید؟

ارز...در این مورد ما ایده ای داریم که از مدتی پیش در حال بررسی هستیم و آن این است که بازار اوراق مشارکت ارزی و گواهی سپرده ارزی را ایجاد نمائیم و در این خصوص در مذاکرات اولیه هستیم و در حال حاضر مشترکا با سازمان بورس و اوراق بهادار بر روی روش های اجرائی آن کار می کنیم و در صورت موفق شدن در این زمینه، اوراق مشارکت ارزی را می تواینم به سبد فرابورس اضافه کنیم، حالا یا در اینجا یا در کیش.

TradingAge: فرابورس در کیش شعبه دارد؟

کارگزاران در کیش شعبه دارند و البته خود بورس منطقه ای کیش هم هست

TradingAge: بگذارید اینجا درباره دو شرکت فارکسی که در کیش برای ارائه خدمات بازارسازی در بازارهای فرابورسی ثبت شده اند، سوال کنم. در سال گذشته دو شرکت با چنین موضوع فعالیتی در کیش ثبت شدند و بعد هم با شیطنت برخی ها جلوی ثبت شرکت های بعدی گرفته شد، آیا از نظر شرکت فرابورس ایران، شرکت هایی که با چنین موضوع فعالیتی در کیش ثبت شده اند، معتبر هستند؟

ببینید بورس کیش شعبه ای از شرکت بورس تهران است و شرکت سپرده گذاری مرکزی هم شعبه ای در کیش ثبت کرده، کارگزاران رسمی سازمان بورس و اوراق بهادار نیز می توانند در کیش شعبه داشته باشند، اما در خصوص دوشرکتی که شما می گوئید من هیچ اطلاعی ندارم.

TradingAge: اصولا برای قانومند کردن بازار فارکس در ایران چه باید کرد؟ بازار فارکس در ایران بسیار فعال بوده و حتی به لحاظ جذابیت می توان آن را یکی از جذاب ترین بازارهای دنیا محسوب نمود که شرکت های بین المللی علاقمند هستند در آن فعالیت نمایند، منتها بستر قانونی مناسب برای آن وجود ندارد

 اگر چنین بازاری وجود دارد صد در صد باید ساماندهی شود، همانطور که گفتم ما در حال حاضر در صدد ارائه اوراق مشارکت ارزی و گواهی سپرده ارزی هستیم و در صورتی که در ارائه آن ها موفق شویم می توانیم در خصوص فارکس تصمیم گیری نمائیم. البته در این خصوص سازمان بورس و اوراق بهادار می بایست مجوزهای لازم را به ما بدهد و تنها مراجعی که می توانند در این خصوص تصمیم گیری نمایند، سازمان بورس و اوراق بهادار و بانک مرکزی هستند.

TradingAge: مسئله همین است، به نظر شما متولی فارکس در ایران کدام نهاد است؟ به دلیل همین خلا قانونی شرکت ها و گروه هایی که می خواهند فعالیت حرفه ای در این زمینه داشته باشند با مشکلات زیادی روبه رو هستند و حتی بعضا برای قانونی نشان دادن خود به روش های عجیب وغریبی متوسل می شوند، به طور مثال شرکتی می آید عکس عضو شورای تشخیص مصلحت نظام را که به شرکت ایشان مراجعه کرده را در نشریه داخلی خود کار می کند که به نوعی خود را در اذهان، قانونی یا هر چیز دیگری معرفی نماید یا مثلا برخی شرکت ها برای گواهی پایان دوره های آموزشی خود از گواهی های فنی و حرفه ای  استفاده می کند که به طور واضح بی ارتباط با بازارهای مالی است و جالب تر اینکه در مدارک خود از عناوینی در ارتباط با تحلیل گری بازارهای مالی بین المللی و غیره بهره می گیرند.

مدارک حرفه ای دراین خصوص فقط باید توسط سازمان ارائه شوند ، آیا این مدارک در کیش ارائه می شود؟

TradingAge: نه خیلی قبل تر از اینکه شرکت های فوق در کیش ثبت بشوند یا اصلا کلمه ای به نام فرابورس در جامعه مطرح گردد، عده ای با تلاش بسیار و به هر نحوی که بود توانستند دوره مشخصی را به ثبت فنی و حرفه ای برسانند و مدرک فنی و حرفه ای را در ابتدا با عنوان تحلیل گری بورس بین الملل و بعدها با نام تحلیل گری در بازارهای مالی بین المللی ارائه نمایند.

تا جائی که من می دانم این نوع مدارکی که توسط سازمان بورس صادر نشده باشند نزد کارگزاران معتبر نیستند و در واقع این نوع مدارک هیچ ارزشی ندارند به این دلیل که این موسسات هیچ گونه مجوزی از سازمان بورس ندارند و باید در ساختار خود تجدید نظر کنند

TradingAge: ببینید زیر سوال بردن این شرکت ها شاید خیلی راحت باشد، اما شاید تنها گناه این شرکت ها این باشد که در بازاری در حال فعالیت هستند که نوظهور است و این شرکت ها اتفاقا برای ارائه خدمات قانومند بسیار تلاش کرده اند و هرکدام سعی می کنند به نحوی قانونی فعالیت کنند. به طور مثال اگر الان شرکتی به شما مراجعه کند و بخواهد خدمات کارگزاری در بازار فارکس را ارائه نماید و کارنامه قابل قبولی هم داشته باشد و سرمایه گذاری و نقدینگی مورد نظر شما را هم تامین کند شما چه پاسخی به ایشان خواهید داد؟

یعنی مجوز کارگزاری از ما بخواهد؟

TradingAge: بله

مجوزها را فعلا سازمان صادر می کند و ما باید در ابتدا یک بازار فارکس را به صورت تعریف شده داشته باشیم که حالا شرکتی بیاید و بشود کارگزارش. برای داشتن بازار هم ابتدا باید هفت هشت ابزار ارزی داشته باشیم که فعلا می خواهیم اوراق مشارکت ارزی را منتشر کنیم.کلا هرگونه مجوز فعالیت در بازارهای مالی را سازمان باید منتشر نماید.پس از اینکه سازمان این مجوز را صادر نماید ما می توانیم در خصوص عضویت و پذیرش این کارگزارها تصمیم گیری می کنیم.

TradingAge: کدام نهاد در سازمان، می بایست در این خصوص تصمیم گیری نماید؟

معاونت نظارت بر نهادهای مالی، در حال حاضر هم اگر گروهی مجوزی می خواهد می بایست به این معاونت مراجعه نماید

TradingAge: خود شما با فارکس چقدر آشنایی دارید؟ آیا تا کنون ترید کرده اید؟

در حد آشنایی بله اما ترید تاکنون نکرده ام

TradingAge: خوب بازار ارز را چطور دیده اید

فارکس بازار بسیار خوبی است که ریسک بالایی هم دارد. یکی از اشتباهات مردم در این بازار استفاده زیاد از اهرم های آن است (لوریژ)  که از گام های ابتدایی به سراغ نسبت های 1:100 می روند که ریسک بالایی را برایشان بهمراه دارد. در کل بازارفارکس هم باید یک جایی در سیستم کشور وارد بشود و یک نهادی در رابطه با آن در کشور تاسیس شود.

TradingAge: انشاله که این اتفاق هرچه زودتر بیافتد

TradingAge: شما سال آتی را برای بورس و فرابورس چطور می بینید؟

خوب به نظر من شرایط خوب خواهد بود چرا که الان شاخص از آن رقم عبور کرده است (ده هزار) و سال آینده به نظر من برای بورس خوب خواهد بود

TradingAge: آیا به دلیل حجم بالای عرضه سهام های دولتی چنین نظری دارید؟

خیر همانطور که خودتان هم اشاره کردید به دلیل شرایط رکودی بازارهای رقیب مثل مسکن ضعیف شده اند و بازار سهام می تواند سرمایه ها را تا حدی زیادی جذب نماید

در صورتی که می خواهید این مصاحبه را در وب سایت خود قرار دهید لطفا منبع را به شکل لینک فعال و به صورت زیر قرار دهید:

پورتال تخصصی بازارهای مالی www.tradingage.com